Inleiding

Gendlin vond op basis van (experiëntiële therapie) dat heel wat psychotherapeutisch werk niet steeds resultaat blijkt op te leveren. Hij onderzocht wat kenmerkend was bij de cliënten bij wie dat wel lukte en kwam tot de conclusie dat het vooral cliënten waren die allemaal een bepaald iets deden nl.: het zelf checken van zichzelf in de zin van klopt het wel met wat ik bedoel of voel. Gendlin noemde dit focussen.

Wat is het verschil ?

• Het is niet de techniek van de therapeut
• Het is niet de therapeutische aanpak: deze betekent verrassend weinig
• Het is niet waarover de cliënt praat
  
• Het is wel de manier waarop de cliënt praat ! En dit is het uiterlijke kenmerk van het werkelijke verschil: dat wat de succesvolle cliënt innerlijk doet.

Wat is dat nu: focussen ? En hoe kan je het leren ? En is het aan te leren?

Focussen is een soort naar binnen gerichte aandacht voor wat er lijfelijk in je omgaat; sommige mensen hebben die vorm van aandacht van nature, maar de meeste mensen kennen die nog niet. Het is iets anders dan in contact zijn met emoties of gevoelens, en het is ook iets anders dan van alles uitplussen over jezelf of ernaar raden. Het is een soort zoeken na een lijfelijke ervaring (wij noemen dat de "lijfelijke gevoelde zin" - Engels: felt sense -) die aangeeft hoe je in een bepaalde levenssituatie staat. Dat is eerst vaag en ondoorzichtig, maar als je er aandacht aan geeft, komen er woorden of beelden bij die vaak leiden tot kleine veranderingsstappen, tot aktie en tot nieuwe denkbeelden. Meestal heb je een paar dagen les nodig om het te leren. In woorden is Focussen niet helemaal uit te leggen.

• Focussen = innerlijk voeling krijgen met jezelf.
• Focussen is een ontwikkeling die volgt op het contact krijgen met je gevoel.
  • Een naar binnen gerichte aandacht voor wat aanvankelijk VAAG blijft – en dat VAGE komt in het brandpunt van de belangstelling.
  • Het proces van werkelijke verandering doet WELDADIG aan
  • De binnenkant (binnenwereld, intrapsychisch) : je geheel van ervaringen komt niet alleen voort uit de waarneming van de wereld om je heen, maar ook uit de waarnemingen van je "binnenwereld", je lichaam en je herinneringen. Deze waarnemingen gaan altijd gepaard met een indruk (of gevoel) die ze op je maken. Je raakt bv verward van een herinnering, … Gendlin benadrukte het gevoelsaspect , en daarbij vooral het lichamelijke gevoel.
  • Voorbeeld: spreekangst in het openbaar, gaat gepaard met allerlei lichamelijke gewaarwordingen. Volgens Gendlin zullen cognitieve en gedragstherapieën maar echt helpen als nieuw gedrag gelinkt wordt met het innerlijk gevoelsleven, de nieuwe gedachte moet goed voelen.

Focussen als techniek om één van de grondhoudingen van de therapeut namelijk congruentie toe te passen. Congruentie betekent: mild en ontvankelijk contact maken met gevoelsbelevingen. Dit brengt mede een helende innerlijke relatie tot stand: zelfempathie wordt namelijk bevorderd door de empathie en acceptatie van de therapeut en door de cliënt te begeleiden in een luisterende houding t.o.v. zijn eigen innerlijk.

Hoe leer je iemand focussen ?
Focussen in het kort: de 6 fasen van Gendlin
Documentatie